Búsqueda avanzada de temas en el foro

Resultados 1 al 3 de 3

Tema: Euskal Foruak

  1. #1
    Avatar de rey_brigo
    rey_brigo está desconectado la TRADCIÓN es la ESPERANZA
    Fecha de ingreso
    20 may, 05
    Ubicación
    Betanzos dos Cabaleiros antiga Brigantium
    Edad
    38
    Mensajes
    559
    Post Thanks / Like

    Euskal Foruak

    Forua idatziz biltzen eta finkatzen den usadita edo ohitura da eta lege balioa ematen zaion arau bihurtzen da, ordura arte baliagarria izan delako. Beraz, gizarteak une historiko batean dituen berezitasunei erantzuten die foruak. Sistema dinamikoa da: usadio eta ohiturek, tradizioek alegia, Megeria jakin bat ezartzen dute, baina Megeria hori berritu egin daiteke gizartea aldaketak eskatzen doan neurrian. Beraz, Bizkaiak bere forua zuen, gipuzkoak berea, eta abar. Foru bakoitzak bere lurraldeko ohitura eta idiosinkraziari erantzuten zion.

    Erregimen Zaharrak aldaketa handirik gabe iraunarazi zuen bizimodu hori, baina apurkaapurka foru kodeen bidez gobernatuta zegoen eremua murriztuz joan zen. Berriren Berriko Dekretuaren bidez Aragoiko Koroako lurraldeen foruak kendu ziren.

    Araba-Bizkai-Gipuzkoetako lurralde historikoek eta Nafarroak bakarrik gorde zituzten foruak, beraz. Ohitura bidezko erakunde horien ezaugarri nagusiak zerga erregimen berezia edukitzea, sodadutza egin beharrik ez izatea, eskubide civil berezia, eskubide penal berezia eta denak aitoren sem izatea ziren.

    Foruen arazoak gero eta garantís handiagoa hartu zuen, Erregimen Zaharraren porrotak foruen krisi bilataku baitzen Euskal Herrian. Burgesiak sistema berria sustatu zuen: berdintasun juridikoan, jabetza pribatuan, sistema político parlamentarioan eta askatasun ekonomikoan oinarritutako sistema. Foruetan ezarritako sistema ekonomiko eta politikoa ez zetorren bat merkataritzako burgesiaren interes eta asmoekin; burguesía horrek Espainiako merkataritzarekin bat egitea eskatzen zuen.

    Beste alde batetik, foruek nekazari nobleak nagusi ziren sistema politokoa bultzatzen zuten eta hirietako merkatariak albo batera geratzen ziren erabakiak hartu behar zirenean. Beraz, burgesiak liberalismorantz jo zuen, foru sistemak ez zuelako merkataritzaren garapen gero eta handiagoa bereganatzen jakin. Euskal herrko burguesía, espainia liberala erakitzen lagundu bazuen ere, etekinak eman zitzaketen arloak bere horretan uzten saiatu zen.

    Iraultza liberalak foruak kendu nahi zituen, batasun juridikoa eta zentralizazioa lortzeko. Egoera horren aurrean, euskal gizarteko Alberdi batzuk karlista egin ziren. Karlistek zuhur jokatu eta euren programa absolutista eta teokratkoan foruen erreibindikazioa sartu zuten.

    Karlismoarentzaat, iraultzaren kontrako borrokan, oso trenza baliagarria izan zen foruen alde egiten zuela esatea. Horrezaz ganinera, baliabide ezin hobea zen pozik ez zeuden gizarte mailen atxikimendua bereganatzeko. Horrenbestez, foruen erreibindikazioa ez zen karlismoaren hasiera-hasierako elementua izan; baina, dena dela, Erregimen Zaharraren aldekoak zirenez, karlistak firmen alde ere borrokatu ziren.

    Edozein modulan ere, hirugarren gerra karlistan foruen alde jotzea karlismoaren ideia indargarri nagusi bihurtu zen, baita erlijioaren eta jabetzaren alde egitea ere. Dena dela, lehen gerra karlistatik hasita liberalak konturatuta zeuden foralismoa indar hartzen joan zela karlisten diskurtzo politikoaren barruan eta, Orduña, kontzeptu bi bereizten saiatu ziren: batetik, foralismoa eta, bestetik, karlismoaren erreibindikazio dinastikoa.

    Helburu horrekin Muñagorri izeneko gizona sustatzen ahalegindu ziren. Gerra betean, Muñagorrik “bakea eta foruak” lemapeko hirugarren aukea plazaratu zuen borrokako bi alderdien erdibidean. Asmoa, ostera, karlistak ahultzea eta liberalekin negoziaraztea zen. Gogoz saiatu arren, foruen aldeko eximen berri horrek porrota izan zuen eta karlismoak berezko mugimendu foralista izaten jarraitu zuen.

    Karlistek gerran izandako azken porrotaren ondorioz, Cánovas del Castillok 1876ko uztailaren 21ean egindako legeak foruak ezeztatu zituen. Edonola ere, lege horren ezarpena ez zen hain lagaría izan, matxinada gehiago gertatzea eragozteko erdibideko egoera batera heltzen ahalegindu ziren eta. Hain zuzen, foruzaleek eta foruen kontrakoek amore emanda adostutako legetzak hartu zen eta, nolabait, joera bien nahiak orekatzea lortu zuen.

    Praktikan, legeak ez zituen paperaren gainean ezeztatu foruak, baina estatuaren aginte politikoa eta administratiboa areagotu egin zituen euskal lurretan eta, horrez gaitera, derrigorrezko soldadutza eta Estatuko ogasunari zergak ordaintzeko agindua ezarri zituen.

    1878an, legea ezarri eta esattuko ogasunak kobratu behar zituen zergak bildu ahal izateko, probintzietako aldundiek zergak biltzen jaraituko zutela erabaki zen eta estatuari kupo bat orainduko ziotela. Beraz, esparru jurídico, ekonomiko eta administratibo berria ezarri zen: kontzertu ekonomikoa. •- •-• -••• •••-•
    José Luis Orellak

  2. #2
    Avatar de rey_brigo
    rey_brigo está desconectado la TRADCIÓN es la ESPERANZA
    Fecha de ingreso
    20 may, 05
    Ubicación
    Betanzos dos Cabaleiros antiga Brigantium
    Edad
    38
    Mensajes
    559
    Post Thanks / Like

    Re: Euskal Foruak

    si aguien puede traducirnos este articulo escrito por el Presidente del Foro Arbil: Jose Luis Orella , seguro interesantisimo.

  3. #3
    Avatar de vascongado
    vascongado está desconectado Primus Hispaniae
    Fecha de ingreso
    12 jun, 05
    Mensajes
    996
    Post Thanks / Like

    Re: Euskal Foruak

    Libros antiguos y de colección en IberLibro
    Supongo que la traducción irá por mí... Bueno, ya os lo traduciré entero, aunque en este momento no tengo tiempo. A ver si en unos días...

    De todos modos, os comentó un poco por encima las ideas principales:

    - Apoyo al sistema foral, el cual es calificado por Orella como de "dinámico" y de respetuoso con la idiosincrasia de cada Territorio Histórico.

    - Critica a los Decretos de Nueva Planta que supusieron el fin de los fueros catalonaragoneses. Para el autor, esto supuso algo muy negativo.

    - Los fueros eran el instrumento de defensa frente al liberalismo, que propugnaba (y propugna) el igualitarismo, el parlamentarismo y todas esas lacras que han traído los liberaloides.

    - Critica también al centralismo liberalista y contrapone a los fueros como garantes de la diversidad regional de Las Españas.

    - Comenta un poco la figura de Muñagorri, defensor de "paz y fueros"... un extraño personaje, del cual ya hablaremos si queréis en otro momento...

    - Y por último, acaba citando a los actuales Conciertos Económicos de los que disfrutamos vascos y navarros como último vestigio de esas libertades forales (recuerdo, sobre todo para los "centralistas" que lean el foro, que TODAS las regiones de Las Españas tuvieron a lo largo de su historia sus Fueros... los que critican los "privilegios" de vascos y catalanes se equivocan de enemigo, ya que deben criticar al centralismo liberaloide que acabó con los Fueros que tuvieron las diversas regiones de Las Españas).

    Bueno, espero que más o menos sepáis un poco de qué va el tema, pero que vamos, cuando tenga tiempo ya lo traduciré más a fondo.

    Un buen articulo, Rey Brigo!

    Saludos!

Información de tema

Usuarios viendo este tema

Actualmente hay 1 usuarios viendo este tema. (0 miembros y 1 visitantes)

Temas similares

  1. MÁS "EMBAJADAS" NACIONALISTAS POR EL MUNDO
    Por rey_brigo en el foro Señoríos Vascongados
    Respuestas: 3
    Último mensaje: 06/09/2005, 15:03
  2. Gazte Abertzaleak... ¿o Ezker Abertzaleak?
    Por vascongado en el foro Señoríos Vascongados
    Respuestas: 2
    Último mensaje: 25/08/2005, 19:41
  3. Nación Andaluza, los voceros de ETA en Andalucía
    Por vascongado en el foro Tertúlia
    Respuestas: 1
    Último mensaje: 15/07/2005, 18:20

Permisos de publicación

  • No puedes crear nuevos temas
  • No puedes responder temas
  • No puedes subir archivos adjuntos
  • No puedes editar tus mensajes
  •